admin
Dysk SSD przestał się uruchamiać. Laptop go nie wykrywa. System zawiesza się przy próbie uruchomienia. Albo – co gorsza – plik po prostu zniknął i nie ma go w koszu. Odzyskiwanie danych z dysków SSD to zupełnie inny proces niż praca z klasycznym dyskiem talerzowym. Inne przyczyny awarii, inna technologia, inne ograniczenia. Żeby dobrze zrozumieć, co jest możliwe, a czego nie – trzeba wiedzieć, jak SSD w ogóle działa.
Jak SSD przechowuje dane – i dlaczego to komplikuje odzysk
W dysku HDD dane zapisywane są magnetycznie na wirujących talerzach. Po usunięciu pliku informacja fizycznie pozostaje na talerzu – dopóki nie zostanie nadpisana. To daje czas na odzysk.
W dysku SSD dane trafiają do komórek pamięci flash NAND. Zarządzaniem zajmuje się kontroler, który:
- rozkłada zapis równomiernie między komórki (wear leveling)
- prowadzi wewnętrzną mapę translacji adresów logicznych na fizyczne
- wykonuje polecenie TRIM – czyli fizycznie czyści komórki oznaczone przez system jako wolne
Ten ostatni punkt to kluczowa różnica.
TRIM – największy wróg odzysku danych z SSD
Kiedy usuniesz plik lub sformatujesz partycję, system operacyjny wysyła do dysku polecenie TRIM. Kontroler SSD nie tylko oznacza dane jako nieużywane – fizycznie czyści komórki pamięci, by były gotowe do zapisu.
Efekt: danych po prostu już nie ma. Żadne narzędzie nie odczyta czegoś, czego nie ma w pamięci.
Kiedy TRIM nie przeszkadza:
- dysk jest odłączony od prądu zaraz po awarii (TRIM nie zdąży się wykonać)
- starsza wersja firmware nie obsługuje TRIM w pełni
- dysk przeszedł w tryb awaryjny zanim TRIM zadziałał
- konfiguracja macierzy RAID wyłącza TRIM
W pozostałych przypadkach – jeśli dane zostały świadomie skasowane lub dysk był sformatowany przy włączonym TRIM – szanse na odzysk są bardzo niskie.
Rodzaje uszkodzeń dysków SSD
W przeciwieństwie do HDD, w SSD nie ma elementów mechanicznych. Inne są więc przyczyny awarii:
Uszkodzenie kontrolera
- dysk niewidoczny w systemie i BIOS
- komputer nie reaguje na podłączenie dysku
- odzysk wymaga bezpośredniego odczytu kości NAND i rekonstrukcji translatora
Uszkodzenie kości pamięci NAND
- system działa wolno, pojawiają się błędy odczytu
- pliki znikają lub są niedostępne bez wyraźnej przyczyny
- „bad blocki” – uszkodzone komórki, których kontroler nie może obsłużyć
Uszkodzenie elektroniki (przepięcie)
- nagły zanik zasilania, wadliwy zasilacz, wyładowanie elektrostatyczne
- dysk nie uruchamia się, brak sygnałów życia
- możliwe uszkodzenie scalonych układów na PCB
Tryb awaryjny (Safe Mode)
- dysk jest widoczny, ale tylko do odczytu lub w ograniczonej pojemności
- często wynik błędu firmware – możliwe „obejście” przez specjalistyczne narzędzia
Uszkodzenie logiczne
- dysk sprawny sprzętowo, problem leży w strukturze danych
- przypadkowe usunięcie plików, formatowanie, atak ransomware, błąd systemu plików
- szanse na odzysk zależą od tego, czy TRIM zdążył wyczyścić dane
Metody odzysku stosowane w laboratorium
Tryb technologiczny (serwisowy) Wprowadzenie dysku w tryb serwisowy i modyfikacja firmware przez specjalistyczne oprogramowanie. Pozwala ominąć zablokowany kontroler i uzyskać dostęp do danych bez ich niszczenia.
Wirtualna rekonstrukcja translatora Gdy kontroler jest uszkodzony, dane w NAND mogą być nienaruszone, ale nieczytelne bez mapy adresowej. Laboratorium rekonstruuje translator programowo, odtwarzając oryginalną strukturę plików.
Chip-off – bezpośredni odczyt kości NAND W przypadku poważnych uszkodzeń kontrolera lub PCB – kości pamięci NAND są wylutowywane z płytki i odczytywane bezpośrednio przez programatory. To jeden z najbardziej zaawansowanych procesów w odzysku danych.
Czego nie robić po awarii dysku SSD
- Nie podłączaj dysku wielokrotnie – każde uruchomienie może pogłębiać uszkodzenie i uruchamiać TRIM
- Nie używaj amatorskiego oprogramowania – programy do odzysku działają na zasadzie skanowania logicznego i przy uszkodzonym kontrolerze lub po TRIM nic nie zwrócą
- Nie instaluj systemu na uszkodzonym dysku – instalacja nadpisuje dane nieodwracalnie
- Nie czekaj – przy degradacji komórek pamięci NAND stan dysku może się pogarszać z każdym dniem
Odzyskiwanie danych z SSD Warszawa – gdzie zlecić
Odzyskiwanie danych z SSD Warszawa wykonuje Axus Data Recovery na Mokotowie. Laboratorium obsługuje wszystkie typy dysków SSD – SATA, M.2 NVMe, dyski Apple oraz dyski zewnętrzne – niezależnie od producenta (Samsung, WD, Kingston, Crucial, Goodram, Toshiba i inne).
Diagnoza i wycena są bezpłatne. Płatność pobierana jest wyłącznie za efekt – jeśli dane nie zostaną odzyskane, nie płacisz. Dysk można dostarczyć osobiście lub wysłać kurierem z dowolnego miejsca w Polsce.
Materiał partnera
